GAIA informeert
Image
hfs
10 maart 2026

Dr Koen Margodt

Ethicus, gastprofessor aan de UGent, voorzitter van het Cetacean Committee en van het Ethics Committee van het Jane Goodall Institute Global.

Het houden van dolfijnen in België kent een nieuwe wending, nu Pairi Daiza een bassin wil aanleggen. Na de Zoo Antwerpen en Boudewijn Seapark, volgt nu dus een derde initiatief, zij het deze keer vanuit een welzijnsargumentatie – opvang van dolfijnen die zogenaamd nergens anders heen kunnen.

Van alle dieren die ooit in gevangenschap werden gehouden, behoren dolfijnen tot de meest problematische. Achter de schijnbare glimlach van de dolfijn, schuilt een aaneenschakeling van mislukte kweekpogingen, sterfte en andere ernstige welzijnsproblemen. Toen ik omstreeks 2000 mijn onderzoek aan de directie van de Zoo van Antwerpen bezorgde, kondigden zij kort nadien aan dat zij zouden stoppen met het houden van dolfijnen, ook al hadden zij nog geen alternatief. Wat echter uitgesloten was, was een mariene opvangcentrum (sanctuary). De solidariteit binnen dierentuinen moest behouden blijven.

Achter de schijnbare glimlach van de dolfijn, schuilt een aaneenschakeling van mislukte kweekpogingen, sterfte en andere ernstige welzijnsproblemen.

In 2024 trad ik als getuige op in het Vlaams Parlement over het houden van dolfijnen in Boudewijn Seapark. Een wetenschappelijk consulent, die voornamelijk voor dolfinaria werkt, pleitte voor het opnieuw kweken van dolfijnen in Brugge. Haar rapport bevatte echter geen enkele informatie over kweekresultaten. Toen het aan mijn beurt was, waren vele parlementsleden diep geschokt door mijn informatie over de jarenlange falende kweek en sterfte.

De directeur van Boudewijn Seapark verweet me zijn dolfinarium nooit te bezoeken. Toen ik dit kort erna met een mariene bioloog wou doen, werden we door een razende directeur wandelen gestuurd. Wat viel er te verbergen? Een half uur later werden we gecontacteerd vanuit een dolfinarium in Griekenland, dat zich verzet tegen het dolfijnenopvangcentrum in Lipsi. Even kreeg ik een déjà vue gevoel over wat er zich achter de schermen afspeelde.

ezf

Nu Pairi Daiza dolfijnen wil gaan houden, bekritiseren zij opnieuw het concept van mariene opvangcentra. Het is eigenaardig dat dierentuinen, die zich graag profileren omtrent de reïntroductie van bedreigde diersoorten, zelfs het in semi-vrijheid houden van dolfijnen willen blokkeren.

Pairi Daiza verspreidt misinformatie door te suggereren dat de dolfijnen zouden worden losgelaten en niet in de natuur kunnen overleven. Het Lipsi project betreft echter het afsluiten van een afgelegen baai, met aanwezigheid van alle benodigde faciliteiten. Dat dierentuinen dit project niet steunen en liever vergaderen in bijvoorbeeld Loro Parque Zoo, waar orca’s worden gehouden, is veelzeggend over wie met wie solidair is.

Topwetenschapster Dr. Naomi Rose noemt de beweringen van Pairi Daiza problematisch. Vooraleer dolfijnen naar semi-natuurlijke verblijven worden verplaatst, dient het zeewater op pathogenen te worden getest en de immuniteit van dolfijnen te worden gecontroleerd (persoonlijke communicatie, 5 maart 2026).

Dolfijnen hadden nooit in gevangenschap mogen worden gehouden. Er is geen enkele reden toe vanuit soortbehouds-, wetenschappelijk of educatief perspectief. Dolfijnen zijn intelligente, complexe zeezoogdieren, die zich in de natuur in sociale groepen over honderden kilometers verplaatsen. We moeten er alles aan doen om hen een meer complexe leefomgeving aan te bieden. Onderzoek in (semi-)vrijheid zou veel meer mogelijkheden bieden dan in dolfinaria.

Dolfijnen hadden nooit in gevangenschap mogen worden gehouden. Er is geen enkele reden toe.

dt

Wijlen Dr. Jane Goodall heeft aangetoond hoe opvangcentra in semi-vrijheid een succes zijn voor chimpansees. Zij was er steeds van overtuigd dat dit ook voor dolfijnen kon en moest gebeuren. 

Ze vroeg me daarom een comité van experten samen te stellen (waaronder Dr. Rose). De manier waarop het concept van opvangcentra voor dolfijnen in semi-vrijheid al jarenlang wordt ondermijnd door dolfinaria en dierentuinen is zorgwekkend.

Wat als Pairi Daiza en het Boudewijn Seapark hun middelen zouden inzetten om tot een volwaardig alternatief voor dolfijnen te komen? Een alternatief, waarbij niet alleen circusshows worden verboden, maar ook niet met dolfijnen wordt gekweekt. 

Een alternatief, waarbij eindelijk maximaal wordt ingezet om het houden van dolfijnen in gevangenschap te laten uitdoven en hen een nieuwe toekomst in semi-vrijheid aan te bieden. In natuurlijke opvangcentra, omringd door verzorgers en dierenartsen. De professionele plannen en financiële middelen bestaan. Waarom blijven permissies achterwege zonder duidelijke motivatie? Waarom wordt onjuiste informatie over Lipsi en andere projecten verspreid, niettegenstaande de steun van onafhankelijke wetenschappers, dierenorganisaties, de brede publieke opinie en zélfs dolfinaria zoals het Baltimore National Aquarium?

Dierentuinen dragen een zware historische verantwoordelijkheid. Niet alleen voor het enorme leed dat dolfijnen werd aangedaan door de vangst en het houden in kleine betonnen chloorbassins, maar tevens door een gebrek aan engagement voor het steunen van realistische, ruime, natuurlijke opvangcentra in semi-vrijheid.

The Future of Captive Dolphins: From Dolphinariums to Seaside Sanctuaries
Document
PDF, 557.21kb
Download

Dr. Koen Margodt is ethicus en als gastprofessor verbonden aan de UGent. Hij is Voorzitter van het Cetacean Committee en het Ethics Committee van het Jane Goodall Institute Global. Hij heeft uitvoerig onderzoek gedaan naar de ethiek van het houden van dieren in dierentuinen. Meer informatie over zijn werk rond dolfijnen op Koen Margodt - A Dolphin Plea in the Flemish Parliament.