Vuurwerk: een seconde spektakel, urenlange paniek
Dieren horen 3 tot 5 keer beter dan mensen — een vereenvoudigde schatting, maar wel één die de werkelijkheid goed weergeeft: voor hen klinkt een simpele knal als een verpletterende explosie, een schokgolf die door het hele lichaam gaat. Elke knal jaagt dieren in blinde paniek: honden en katten slaan op de vlucht, verdwalen of komen om door verkeersongevallen. Ze beven, kwijlen – een stressniveau dat hun hart amper aankan.
Paarden, in totale paniek, beuken tegen de muren van hun stal, met breuken of dodelijke verwondingen tot gevolg.
Hoog in de lucht worden duizenden slapende vogels midden in de nacht opgejaagd. Ze vliegen op in totale verwarring, raken uitgeput of botsen met fatale snelheid tegen obstakels; ze sterven letterlijk van angst.
Alleen al tijdens de eindejaarsperiode van 2024 registreerde GAIA 21 dieren die gewond raakten, verdwenen of stierven door vuurwerk. En dat is slechts het topje van de ijsberg.
Een duidelijke maatschappelijke vraag
Vandaag hebben bijna alle gemeenten maatregelen genomen, maar zonder een federaal verbod op de verkoop voor particulieren blijven deze lokale verboden moeilijk te handhaven én onvoldoende. GAIA vraagt al jaren om een einde te maken aan de verkoop van vuurwerk. Ondertussen wordt die vraag breed gesteund door lokale bestuurders en burgers: 8 op de 10 schepenen pleiten voor een handelsverbod.
In Vlaanderen riep de minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) gemeenten op om gelijkaardige verboden in te voeren. Die oproep krijgt brede steun: volgens de VVSG pleit inmiddels meer dan 80% van de Vlaamse burgemeesters voor een totaalverbod op vuurwerk.
Dat sluit aan bij een rondvraag van Het Laatste Nieuws, waaruit blijkt dat dit jaar in 205 van de 285 Vlaamse gemeenten (meer dan twee derde) een verbod van kracht is. Uit een GAIA-enquête (juli 2024) blijkt dat 98% van de Waalse gemeenten het gebruik van vuurwerk verbiedt of beperkt, vergeleken met slechts 28% in 2018. In Brussel geldt een gewestelijk verbod. In Waals-Brabant kondigde de gouverneur recent een totaalverbod op vuurwerk op openbare plaatsen af.
Ook burgers spreken zich duidelijk uit: volgens een IPSOS-enquête voor GAIA (2023) is bijna 7 op de 10 Belgen (67%) voorstander van een verkoopverbod van vuurwerk.
