Image
dauphins
27 oktober 2026

Terwijl dolfinaria in Europa geleidelijk hun deuren sluiten, krijgt een alternatief voor dolfijnen die niet in het wild kunnen worden vrijgelaten steeds concreter vorm: zeereservaten. In Italië staat een eerste opvangcentrum op het punt dolfijnen uit gevangenschap te verwelkomen. Deze belangrijke doorbraak toont aan dat een toekomst zonder kunstmatige bassins mogelijk is.

Zijn dolfijnen veroordeeld tot een leven in een bassin?

richard

Dolfijnen zijn gevoelige, intelligente en sociale zeezoogdieren die ernstig lijden onder gevangenschap. Ze zitten opgesloten in kunstmatige bassins die duizenden keren kleiner zijn dan hun natuurlijke leefgebied. Daardoor worden ze beroofd van bewegingsvrijheid, prikkels en betekenisvolle sociale interacties.

In het wild leggen deze onvermoeibare zwemmers tot 100 kilometer per dag af en duiken ze tot 200 meter diep. In gevangenschap ontwikkelen ze stress en stereotiep gedrag. Hun welzijn wordt ernstig aangetast en ze krijgen niet de kans om zich te ontplooien en te gedijen zoals ze dat in vrijheid zouden kunnen.

Richard O’Barry kent deze realiteit maar al te goed. Als voormalig trainer van de dolfijnen uit de bekende televisieserie ‘Flipper' keerde hij de industrie de rug toe en richtte hij Dolphin Project op, een organisatie die zich sinds 1970 verzet tegen de gevangenschap van dolfijnen.

De gevangenschap van dolfijnen is een mislukt experiment dat al sinds 1938 loopt. Ik heb zelf geholpen om deze dolfijnen te vangen … Het zijn aberraties, gecreëerd voor ons vermaak.

Richard O’Barry
Oprichter van Dolphin Project en voormalig dolfijnentrainer

Wereldwijd wordt de gevangenschap van walvisachtigen steeds vaker ter discussie gesteld. Vooraanstaande deskundigen stellen die praktijk zelfs al tientallen jaren aan de kaak. Verschillende landen hebben inmiddels maatregelen genomen om er definitief een einde aan te maken. Zo is het houden van dolfijnen in gevangenschap al verboden in India, Costa Rica, Chili, Kroatië, Slovenië en Cyprus. Dankzij de recente Vlaamse beslissing geldt dat verbod nu ook in heel België. Overal ter wereld sluiten dolfinaria hun deuren.

Toch kiezen sommige dolfinaria ervoor om commerciële oplossingen te zoeken. Dit in plaats van hun verantwoordelijkheid op te nemen voor de dieren die ze jarenlang hebben opgesloten en hun een waardige oude dag te gunnen. Zo overwegen ze hun dolfijnen te verkopen aan andere instellingen, vaak in het buitenland. Door dergelijke overplaatsingen dreigen de dieren de rest van hun leven opnieuw in betonnen bassins te moeten doorbrengen.

De manier waarop mensen dolfijnen in gevangenschap huisvesten, voeden en bezighouden, ontneemt hun het merendeel van wat ze nodig hebben om in hun natuurlijke omgeving gezond te blijven.

Prof. dr. Denise Herzing
Onderzoekster van wilde dolfijnen en lid van het Cetacean Committee van het Jane Goodall Institute

Daarom pleiten dierenbeschermingsorganisaties, waaronder GAIA, voor een waardige, duurzame oplossing die rekening houdt met de behoeften van dolfijnen uit dolfinaria.

dauphins

Uitgestrekte zeereservaten

In tegenstelling tot een dolfinarium bevindt een zeereservaat zich in een uitgestrekte, natuurlijke omgeving: een baai, een inham of een afgeschermd deel van de zee. De dolfijnen kunnen er in een natuurlijke mariene omgeving leven, in semi-vrijheid, boven een echte zeebodem, tussen de stromingen, reliëfs en het onderwaterleven.

Wanneer je een dolfijn in natuurlijk zeewater plaatst, ervaart hij het ritme van de zee en de getijden, de stroming, het geluid van de wind en de regen. Niets daarvan is mogelijk in een bassin.

Richard O’Barry
Oprichter van Dolphin Project

Het is niet de bedoeling om de dieren zomaar in open zee vrij te laten en aan hun lot over te laten. De dolfijnen krijgen aangepaste voeding, gespecialiseerde diergeneeskundige verzorging en permanent toezicht.

In tegenstelling tot dolfinaria zijn er in zeereservaten geen shows, geen commerciële interacties met bezoekers en planten de dolfijnen zich niet voort. De zeereservaten bieden de dieren opnieuw iets essentieels wat hun jarenlang werd ontzegd: ruimte, een natuurlijke omgeving en de mogelijkheid om zelf keuzes te maken.

sanctuaire

Een baanbrekend project in Italië

dauphins

In de Golf van Tarente, in het zuiden van Italië, wordt momenteel een belangrijke stap gezet voor dolfijnen in gevangenschap.

Het San Paolo Dolphin Refuge, ontwikkeld door de organisatie Jonian Dolphin Conservation, wordt binnenkort het eerste Europese zeereservaat dat speciaal is ingericht om dolfijnen uit dolfinaria op te vangen.

Het opvangcentrum ligt vlak bij het eiland San Paolo, in een beschermd zeegebied van ongeveer zeven hectare. De belangrijkste installatie bestaat uit een ruime zone met natuurlijk zeewater, aangevuld met veterinaire voorzieningen en acclimatisatiezones.

In augustus 2026 hebben de autoriteiten van de Italiaanse regio Apulië het centrum officieel erkend en vergund. Daarmee is de weg vrijgemaakt voor de komst van de eerste bewoners.

Binnenkort kunnen de eerste zes dolfijnen er een nieuwe thuis vinden, ver weg van de betonnen bassins waarin ze tot nu toe hebben geleefd.

We willen aantonen dat het mogelijk is. En het moment is nu. Vroeger werd er veel over zeereservaten gesproken, vandaag hebben we er één gerealiseerd. Het reservaat is klaar.

Carmelo Fanizza
Oprichter van Jonian Dolphin Conservation

Kunstmatige bassins voorgesteld als opvangcentra of onderzoekscentra

Nu steeds meer dolfinaria hun deuren sluiten, stellen sommige dierentuinen voor om nieuwe infrastructuur te bouwen die wordt voorgesteld als opvangcentrum of onderzoekscentrum. Maar een kunstmatig bassin een andere naam geven, verandert niets aan de wrede realiteit van gevangenschap.

Noch moderne voorzieningen, noch het schrappen van shows kunnen verhinderen dat dolfijnen nog steeds in een kunstmatig bassin wordt vastgehouden en een natuurlijke mariene omgeving wordt ontzegd die aan zijn behoeften voldoet.

Je stopt toch ook geen kinderen in een kast in de veronderstelling dat ze daar een fantastisch leven leiden? Voor dolfijnen geldt eigenlijk hetzelfde.

Michel Vandenbosch
Voorzitter van GAIA

In Wallonië overwoog minister Adrien Dolimont (MR), die (normaal gezien) bevoegd is voor Dierenwelzijn, de Waalse Codex Dierenwelzijn te wijzigen. Die verbiedt het houden van walvisachtigen uitdrukkelijk. De minister wilde niet alleen hun gevangenschap opnieuw toestaan, maar ook hun voortplanting.

Nadat GAIA deze informatie bekendmaakte, ontstond er een golf van publieke verontwaardiging. Op enkele uren stuurden burgers meer dan 25.000 e-mails. Het voorstel werd vervolgens ingetrokken.

Toch liet de minister weten dat hij "wilde nadenken over de opvang van dolfijnen in Wallonië". Lees: op termijn de dierentuin Pairi Daiza de mogelijkheid bieden om een dolfinarium te bouwen, waar walvisachtigen niet alleen worden gehouden, maar zich ook voortplanten.

Want achter het idyllische beeld van ‘dierenredders' dat dierentuinen en dolfinaria het publiek proberen voor te houden, schuilt volgens GAIA een louter commerciële ambitie. Door dolfijnen te laten voortplanten, kan deze activiteit immers op lange termijn worden voortgezet, terwijl dolfijnen helemaal niet met uitsterven bedreigd zijn.

Geen enkel dolfinarium kan tegemoetkomen aan de behoeften van deze prachtige zoogdieren. Hun leefomgeving is er veel te beperkt, veel te klein en veel te eentonig. Talrijke studies hebben duidelijk aangetoond dat het hoog tijd is om een einde te maken aan het houden van dolfijnen in bassins. Deze prachtige zoogdieren zouden een natuurlijker en veel gevarieerder leven kunnen leiden in een omgeving zoals een groter zeereservaat, in een vorm van semi-gevangenschap. Het Jane Goodall Institute beheert met succes verschillende opvangcentra voor chimpansees die werden gered uit de entertainmentindustrie en andere situaties van gevangenschap. Het is werkelijk ongelooflijk om te zien hoe ze stap voor stap hun vertrouwen terugwinnen, vriendschappen sluiten en genieten van hun herwonnen vrijheid. Dolfijnen verdienen dezelfde kansen. In tal van landen worden momenteel inspanningen geleverd om zeereservaten op te richten. Ik smeek u dan ook om te doen wat nodig is, om de ethisch juiste keuze te maken en dolfijnen een betere toekomst te bieden.

Jane Goodall
Wereldberoemde ethologe en primatologe, en Vredesambassadeur van de Verenigde Naties
dauphins

De toekomst van dolfijnen in België

België heeft zich geleidelijk uitgesproken tegen de gevangenschap van walvisachtigen. In Vlaanderen keurde de regering op 17 juli 2026 de maatregel goed die bepaalt dat het houden van walvisachtigen in gevangenschap uiterlijk op 31 december 2036 definitief verboden wordt.

Deze beslissing heeft rechtstreeks betrekking op Boudewijn Seapark in Brugge, het laatste dolfinarium van België.

Wallonië verbood het houden van walvisachtigen al in 2018, gevolgd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in 2021.

GAIA pleit voor de ontwikkeling van zeereservaten

dauphins

Voor GAIA mag de sluiting van dolfinaria er niet toe leiden dat dolfijnen simpelweg van het ene kunstmatige bassin naar het andere worden overgebracht.

Het doel is om geleidelijk een einde te maken aan de gevangenschap van walvisachtigen, en tegelijk te garanderen dat elke dolfijn de zorg krijgt die hij nodig heeft.

Dat betekent onder meer een volledig verbod op voortplanting in gevangenschap, een individuele voorbereiding op eventuele overplaatsingen en de ontwikkeling van een Europees netwerk van zeereservaten.

Het project in Tarente vormt een belangrijke en hoopgevende stap in die richting.

Na tientallen jaren rondjes te hebben gezwommen in bassins verdienen dolfijnen beter dan een nieuw zwembad. Ze verdienen het om eindelijk terug te keren naar de zee.

dauphins