Image
Jane Goodall - adieu
2 oktober 2025

1988, Amsterdam. Zat ik in een auto of was ik opgesloten in een bloedhete sauna? Nooit vergeet ik mijn allereerste ontmoeting met Jane Goodall, die ik voerde naar het vegetarisch restaurant waar we met enkele congresgangers hadden afgesproken. Ik was doodzenuwachtig en lichtelijk beschaamd. Want achteraan in de wagen zat een wereldvermaarde legende, een icoon naar wie ik opkeek, een dame die de mensheid revolutionaire inzichten schonk over chimpansees als fascinerende individuen met elk hun eigen persoonlijkheid en complex gedrag. Ik was 27 jaar jong en kreeg de eer om Jane Goodall naar een eetgelegenheid te rijden en ik zat zo te klungelen… Terwijl ik wel in de grond kon zakken van verlegenheid, bleef Jane Goodall de hele tijd bewonderenswaardig kalm, geduldig en begripvol. Mij kostte het bloed, (veel) zweet en tranen maar uiteindelijk zijn we op onze bestemming geraakt.

Op het congres over medische experimenten op chimpansees aan de Vrije Universiteit Amsterdam dat ik toen bijwoonde, maakte ze haar entrée door de aanwezigen te begroeten op zijn chimpansees: korte, hijgende geluiden die overgaan in luide, roepende kreten. Jane trok toen hard van leer tegen de arrogantie van de onderzoekers, die proeven uitvoeren op chimpansees en andere primaten. En velen onder hen zaten in de zaal. Ze pakte dat heel slim aan, volledig conform haar innemend charmante zelf. Maar ik kan u verzekeren: de boodschap kwam binnen. Veertig jaar geleden werden mensapen nog volop misbruikt voor medische experimenten. Vandaag gebeurt dat niet langer, althans niet in de Westerse wereld. Dat hebben we te danken aan de buitengewone inzet, kennis en overtuigingskracht van Jane Goodall.

Toen ik in 1985 het schandaal van de chimpansees ontdekte en aanklaagde, die Koning Boudewijn tijdens een officieel bezoek aan Zaïre (nu Congo) illegaal cadeau had gekregen, kreeg ik de steun van niemand minder dan … Jane Goodall. We konden ook op haar rekenen in het kader van GAIA’s campagne voor een verbod op het houden van dolfijnen in gevangenschap en tegen dolfinaria. Vorig jaar richtte ze een videoboodschap tot de Vlaamse minister van Dierenwelzijn Ben Weyts en tot de leden van de parlementaire commissie Dierenwelzijn. Enige tijd later kondigde de minister zijn beslissing aan: het Brugse dolfinarium zal moeten sluiten.

De intens pakkende beelden van chimpansee Wounda, die in 2013 afscheid neemt van Jane Goodall, zeggen alles over de taal van het hart van chimpansees en over de mens Jane Goodall. Wounda was een slachtoffer van de  jacht voor de zogeheten
« bushmeat ».  Helemaal hersteld en voorbereid op de terugkeer naar haar natuurlijke habitat in een beschermd reservaat werd Wounda vrijgelaten  uit een rehabilitatiecentrum in Congo. Op weg naar de herwonnen en welverdiende vrijheid draaide ze zich ineens om en kwam recht op Jane Goodall af voor een innige omhelzing. « De warmte van die omhelzing » liet een diepe indruk na op Jane: « Een van de bijzondere momenten uit mijn leven», zei ze daarover.

Jane Goodall et michel Vandenbosch

Jane Goodall was een heel bijzondere vrouw, een grote dame. En zoals dat voor vele anderen het geval was, heeft zij ook mijn beslissing om mijn leven te wijden aan de strijd voor de erkenning van de dieren als iemand-en en niet langer als iets-en, mee beïnvloed. Jane was onvermoeibaar. Ze bleef de wereld maar rondreizen om ook als vredesambassadeur van de Verenigde Naties haar meeslepende boodschap van hoop te verspreiden onder de mensheid.


Niet alleen de chimpansees rouwen om het verlies van hun allergrootste beschermster ooit. « Same heart », zei iemand uit Ghana me ooit over mensen en chimpansees. Jane Goodal blijft verder leven, zoveel is zeker, in de harten van mensen, chimpansees en al die andere dieren voor wie ze in heel haar leven opkwam. 

Bij leven was je al een legende. Rust zacht, Jane. Jouw ongeëvenaard levenswerk, jouw monumentale strijd wordt verdergezet.

Michel Vandenbosch namens GAIA