Dat de goedkeuring van het nieuwe wetsvoorstel van Jean–Marie Dedecker (VLD) niet over één nacht ijs zal gaan, werd gisteren duidelijk in de senaat waar de meningen verdeeld waren. Senator Dedecker wil met zijn voorstel tot wetswijziging rituele slachtingen, dus slachtingen zonder verdoving in het kader van een ritus, onmogelijk maken. Sp.a–senator Ludwig Vandenhove steunt het voorstel. Ook GAIA wil bedwelming van de dieren voorafgaand aan de halssnede. Vijf sprekers mochten gisteren hun zegje komen doen in de eerste hoorzitting in de gemengde Senaatscommissie Economie, Financiën, Sociale aangelegenheden en Volksgezondheid. Michel Vandenbosch werd uitgenodigd om het standpunt van GAIA uiteen te zetten. Verder namen deel Jean–Marie Dochy, directeur–generaal Controle van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV), Joris Tiebout, voorzitter van de Federatie van het Belgisch Vlees (FEBEV vzw), Rudy De Meester van de Federatie van Europese Dierenartsen (FVE) en veearts Zahri Jamal.
Dieren die om religieuze redenen worden geslacht, moeten volgens de huidige wetgeving niet verdoofd worden. Bij alle andere slachtingen is voorafgaande verdoving wel verplicht. Jean–Marie Dedecker wil dat alle slachtingen met bedwelming gebeuren. Zijn voorstel houdt in de bepaling in de wet van 14 augustus 1986 te schrappen die een uitzondering voorziet op de verplichte bedwelming voor slachtingen in het kader van een ritus van een eredienst. Tijdens het Offerfeest worden elk jaar duizenden schapen – vaak illegaal thuis én zonder verdoving – de keel overgesneden. In bepaalde slachthuizen wordt zelfs het hele jaar door ritueel geslacht om de moslimgemeenschap van halal vlees te voorzien. Ook de orthodox joodse gemeenschap slacht dieren zonder ze vooraf te bedwelmen. Senator Dedecker wil ook dat er een etiketteringsysteem van kracht wordt, zodat de consument weet op welke manier de dieren geslacht werden. Heel wat burgers nemen immers, terecht, aanstoot aan het ritueel slachten van dieren.
'Thuis slachten onmogelijk omwille van volksgezondheid?'
Jean–Marie Dochy van het FAVV stak het eerst van wal. Hij erkende dat er nog steeds veel illegale slachtingen plaatsvinden maar wijst hierbij op de problemen die de controleurs ondervinden. Volgens hem is het erg moeilijk om rituele thuisslachters te betrappen en bovendien mogen de controleurs zich niet zomaar toegang verschaffen tot de plaats waar mogelijk een rituele slachting aan de gang is. Het FAVV berekende op basis van het door een gespecialiseerde firma opgehaalde afval, dat er vorig jaar tijdens het Offerfeest 7265 schapen (waarvan 800 in het Brussels gewest, 6062 in het Vlaams Gewest en 403 in het Waalse Gewest) in de tijdelijke slachtplaatsen geslacht werden. 6034 schapen en 169 runderen werden in erkende slachthuizen gedood. Ongeveer 22 000 schapen werden wellicht illegaal geslacht waarvan het merendeel in het Brussels Gewest. Jean–Marie Dochy lichtte ook het onderzoek toe dat nagaat of thuisslachtingen, al dan niet in het kader van godsdienstbeleving, überhaupt wel kunnen omwille van volksgezondheidsredenen.
'Schapen en geiten worden het hele jaar door ritueel geslacht'
De woorden van Joris Tiebout, de belangenverdediger van de vleessector, deden heel wat wenkbrauwen fronsen. Hij wil het onverdoofd slachten behouden. '100% van alle schapen en geiten worden geslacht zonder verdoving', verklaarde hij. In 2004 werden in totaal 187 903 dieren ritueel geslacht. Dat komt overeen met één vijfde van alle slachtingen. Niet alleen schapen en geiten, maar ook 15% van de runderen en 10% van de kalveren werden vorig jaar onverdoofd gekeeld. Joris Tiebout ging verder met zijn betoog waarbij hij geen straffe uitspraken schuwde. 'Verplichte verdoving zou een verlies van 156 miljoen euro voor de Belgische boeren inhouden en veel allochtone slagers zullen hun job verliezen', dixit Joris Tiebout. Hij vreest een verlies van 400.000 consumenten die voortaan ritueel geslacht vlees uit Frankrijk of Nederland zullen kopen. Dit lijkt wel erg ver gezocht, te meer omdat Nieuw–Zeeland de grootste uitvoerder is van ritueel geslacht vlees en verdoving er verplicht is. Joris Tiebout zag de verplichting om te slachten met verdoving in de hele Europese Unie wel zitten.
'Slachten zonder verdoving is onaanvaardbaar'
De uiteenzetting van Rudy De Meester bleef, op zijn zachtst gezegd, nog lang nazinderen. Rudy De Meester vertegenwoordigde de Federatie van Europese Dierenartsen. Hun standpunt is duidelijk: Het slachten van dieren zonder voorafgaande verdoving is, in welke omstandigheden dan ook, onaanvaardbaar omdat de dieren daardoor onnodig lijden. Alvorens het dier te slachten, wordt het vastgezet in een box. Voor het dier, dat niet meer kan bewegen, gaat dit gepaard met veel stress. De bewering dat dieren niets zouden voelen van een halssnede, weerlegt hij ten stelligste. Bij het kelen van een dier worden een groot aantal vitale weefsels geraakt waaronder de huid, spierweefsels, de luchtpijp, de slokdarm, de halsslagaders, de halsaders, de zenuwen, etc. Dit veroorzaakt een stuwing van zintuiglijke informatie naar de hersenen bij elk voelend wezen. De Federatie van Europese Dierenartsen is er dan ook van overtuigd dat het toebrengen van een dergelijke wonde pijn en angst veroorzaakt alvorens het dier het bewustzijn verliest. Na het kelen van een rund, blijft het dier nog zeker 5 minuten bij bewustzijn. Onderzoeken wezen uit dat schapen na 5 à 7 seconden het bewustzijn verliezen. Rudy De Meester wist te vertellen dat recent onderzoek aangetoond had dat dit in feite veel langer duurde. Hij had het ook over de onkundige wijze waarop vaak geslacht wordt. 'Het is de bedoeling om in een haal de keel over te snijden. In werkelijkheid gebeurt dit vaak, omdat bv. het mes bot is, in zagende bewegingen.'
'Rituele slachtingen enkel onder verdoving en in een slachthuis'
GAIA–voorzitter Michel Vandenbosch was niet alleen op de hoorzitting aanwezig om zijn standpunt te verdedigen maar ook dat van 36 044 anderen. Op amper 6 maanden tijd verzamelde GAIA 36 044 handtekeningen voor een verbod op rituele slachtingen zonder verdoving. De GAIA–voorzitter overhandigde de petitie aan de voorzitter van de Senaatscommissie Jean–Marie Dedecker. GAIA wil dat de dierenwelzijnswet nageleefd wordt en dat ook rituele slachtingen onder verdoving gebeuren ín slachthuizen om de dieren onnodig lijden te besparen. Dierenleed kan niet, ook niet op religieuze gronden. Michel Vandenbosch was zeer duidelijk: 'dieren bedwelmen met de adequate apparatuur (b.v. de methode van electronarcose), waarbij de dieren onmiddellijk het bewustzijn en hun gevoeligheid voor pijn verliezen, biedt duidelijk meer zekerheid op een pijnloze slachting dan een halssnede, zonder het dier voorafgaand te verdoven of te bedwelmen.' Bij adequate bedwelming of verdoving sterft het dier niet. Voor de islamitische gelovigen moet het dier nog in leven zijn voor de halssnede wordt gedaan. Dus aan deze, voor de Islamieten, belangrijke voorwaarde kan ook mét verdoving voldaan worden. GAIA is van oordeel dat een wettelijke regeling geen afbreuk doet aan de godsdienstvrijheid. Integendeel, het is een noodzakelijke voorwaarde om in de praktijk tot een duurzame en bovenal humane oplossing te komen ter voorkoming van dierenleed.
'Slachten zonder verdoving kan zonder pijn'
Als laatste kwam dr. Zahri Jamal aan het woord. Hij verdedigde de stelling dat onverdoofd slachten zonder pijn kan. Daarmee veegde hij alle bevinden van de Farm Animal Welfare Council (FAWC), een gerespecteerd orgaan dat advies verleent aan de Britse regering, van tafel. Deze raad stelde vast dat een dier dat onverdoofd gedood wordt, lijdt. Ook de wetenschappers van de Europese Commissie concludeerden dat het onverdoofd slachten de dieren onnodig doet lijden. Dr. Zahri Jamal is het hier duidelijk niet mee eens. 'Na het kelen worden de bloedbanen doorgesneden waardoor er geen zuurstof meer tot in de hersenen geraakt, hoe kunnen de dieren dan iets voelen?' Hij vergeleek de pijn van het dier met een mens die 15 minuten tandpijn heeft. Pijn is volgens hem relatief. Hij wil niet dat de wet strenger wordt maar wel eenvoudiger. 'De overheid zou er voor moeten zorgen dat het feest buitenshuis gevierd kan worden, door bv. mobiele slachthuizen te plaatsen.' Hij beweerde dat alle offeraars, dus de mensen die de schapen kelen, heel goed weten wat ze doen en erg professioneel zijn. Nadat de commissievoorzitter zijn ongeloof hierover uitdrukte, gaf Zahri Jamal toe dat vorming van de offeraars misschien wel op zijn plaats was. Zahri Jamal hield staande dat het volgens de Koran onmogelijk is om de dieren voorafgaand aan de halsnede te verdoven. VLD–senator Patrik Vankrunkelsven trok dit in vraag. 'In het niet zo dat in de Koran staat dat een dier, volgens de minst pijnlijk methode gedood moet worden? In die tijd bestond er nog geen electronarcose dus kan er ook in de Koran niet staan dat een bedwelmd dier niet geslacht mag worden.' Maar volgens dr. Zahri Jamal staat dat wel in de Fatwa (Een Fatwa is een opinie van een geleerde, op basis van de Koran en de Sunnah, in antwoord op een vraag gesteld door om het even wie (Moslim of niet–Moslim) en over om het even wat). Alleen is de ene Fatwa de andere niet want in verschillende landen kunnen verschillende fatwas gelden. Vandaar dat in bepaalde landen zoals in Zweden, Zwitserland en Nieuw–Zeeland, verdoving wel wordt toegestaan en in andere niet. Jurist Sami A. Aldeeb Abu–Sahlieh toont in een rapport aan dat er geen dwingende regels zijn noch voor moslimgelovigen noch voor orthodoxe joden om voorafgaande bedwelming per se te verwerpen.
Nog geen eensgezindheid
Uit de vragen en reacties van de aanwezige senatoren werd al snel duidelijk dat de meningen verdeeld zijn. De Franstalige partijen lijken het meest gekant te zijn tegen het wetsvoorstel. Zou dat te maken kunnen hebben met het nog steeds hoge aantal thuisslachtingen tijdens het Offerfeest in het Brusselse? Gelukkig betuigen ook een aantal senatoren hun steun aan de wetswijziging. Volgende week vindt een tweede hoorzitting plaats. Dan worden de vertegenwoordigers van de Moslimgemeenschap en van de Joodse gemeenschap gehoord, alsook Koen Raes, hoogleraar Toegepaste Filosofie en Ethiek aan de Universiteit Gent.
Printvriendelijke versie